Een repliek op “Waarom Europa van Israël een duivel maakt”

Posted: August 30, 2014 in Israel, Israeli - Palestinian Conflict, Politics, Religion
Tags: , ,

“Dennis Baert is als doctoraal onderzoeker filosofie verbonden aan de Universiteit Antwerpen. Hij bestudeert de  manier waarop in Europa naar het conflict in Gaza wordt gekeken en de link met het failliet van het pacifisme. Werktitel: “De totale vrede en haar schaduw”

Ik zal maar met de deur in huis vallen: ik heb een redelijk groot probleem met een doctoraal onderzoeker die meningen welke indruisen tegen de zijne al in de tweede paragraaf van zijn betoog als “als geëngageerde mening verklede toogpraat” afschrijft. Wie kritiek uit op de manier waarop Israël met Gaza omgaat heet, verderop in het stuk, een intellectueel te zijn “die de mentale pedalen aan het verliezen is”. Dat is niet wat ik van een doctoraal onderzoeker verwacht. Van zo iemand verwacht ik integendeel dat hij in de eerste plaats de bestaande realiteit accuraat omschrijft en zijn visie met harde argumenten onderbouwt en, in de mate van het mogelijke, door de intrinsieke sterkte van die aangedragen argumenten de afwijkende visie van hen die het niet met hem eens zijn, ondergraaft, zonder daarom in aanvallen ad hominem te moeten vervallen. Dit artikel doet precies het tegenovergestelde. Als dit het voorgerecht is van wat ons in dat doctoraat te wachten staat -een onverholen apologie van Israël- dan hoeft men mij bij het hoofdgerecht niet meer rond de tafel te verwachten. Er is een limiet aan hoeveel een maag kan verdragen.

Laat ik dus vooraf, voor we tot mijn plat-de-résistance komen, maar wat opkuis doen:

“Wat zijn immers de verifieerbare, harde bottom-line gegevens van dit conflict, voorbij de hysterie en de als geëngageerde mening verklede toogpraat?”

Toegegeven, op zijn minst een terechte vraag om mee te beginnen en hier is het antwoord: de verifieerbare, harde bottom-line gegevens van deze oorlog zijn vier burgerdoden (waarvan één kind) en een zestigtal militairen aan Israëlische kant; aan Palestijnse kant zijn er meer dan tweeduizend doden (waarvan minstens vierhonderd kinderen), voornamelijk burgerslachtoffers, meer dan tienduizend gewonden en ongeveer een half miljoen internally displaced people … en dan heb ik het nog niet over die ongeveer zevenhonderd Palestijnse kinderen die in Israëlische gevangenissen zitten weg te kwijnen, de kapot gebombardeerde huizen en bij uitbreiding de vernielde levensnoodzakelijke infrastructuur van Gaza. De verifieerbare, harde bottom-line gegevens zijn dat Gaza door Israël volledig ingemuurd is, de grensovergangen het grootste deel van de tijd gesloten blijven en het daarom de grootste openlucht gevangenis ter wereld wordt genoemd die vanop het land, vanop zee en vanuit de lucht door Israël wordt bewaakt en tenslotte, als uitsmijter, dat de Palestijnen voor 1948 de oorspronkelijke bewoners waren van het gebied waar nu de naam Israël op kleeft. Blij voor deze kans om deze akkefietjes even op te helderen. Opgeruimd staat nog zo netjes, zelfs en vooral aan de toog.

In dit soort pleidooien pro Israël zijn er volgens mij drie constanten die steeds terugkeren: er wordt in alle toonaarden gezwegen over de expansieve kolonisatiepolitiek van Israël; er wordt steeds naar Israël gerefereerd als een democratische staat en ten derde ligt het woord anti-semitisme altijd om de hoek op de loer.

Zoals in vele van dit soort apologetische teksten, wordt er uitsluitend gefocust op de situatie in de Gazastrook, alsof die situatie zich in een soort van vacuum bevindt waar de wereld daarbuiten geen invloed op heeft. De Gazanen worden niet gezien en voorgesteld als een onderdeel van een groter geheel -het Palestijnse volk- maar worden, als een soort inverse pars-pro-toto, gereduceerd tot het schild en het kanonnenvoer van Hamas. Nergens wordt er melding gemaakt van de minder spectaculaire maar wel eeuwig voortdurende aanslag op het Palestijnse grondgebied door middel van de illegale joodse nederzettingen op de Westbank. Nergens wordt ook melding gemaakt van de expansieve verovering van het oorspronkelijk Palestijns gebied door de jonge staat Israël. Hamas, in dit soort betogen, zijn gewoon die trigger-happy terroristen uit Gaza die raketten afschieten op een onschuldige burgerbevolking, omdat ze … ja, waarom eigenlijk ? Omdat een Hamas militant genetisch genocidair is, lijkt het enige antwoord te zijn. Dat er een hele geschiedenis van verdrukking en bezetting ten grondslag ligt aan die raketten, daar kan zelfs deze doctoraal onderzoeker blijkbaar niet mee lastig worden gevallen.

En eventjes geheel terzijde: ik stel mij trouwens al langer een vraag die ik nog nooit heb beantwoord gezien. Sedert het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hebben de meeste luchtvaatmaatschappijen de voorzorgsmaatregel getroffen om niet meer over het gebied te vliegen (zeker na het uit de lucht halen van de Malaysian Airlines vlucht). Gek genoeg heb ik, ondanks die duizenden rakketten die Hamas afschiet, nog nooit gehoord van enige maatregel in het Israëlisch luchtruim, tot er vorige maand een projectiel neerviel in de nabijheid van Ben Gurion Airport nabij Tel Aviv. Dan bleven de meeste internationale vluchten voor een dagje aan de grond. Is het Iraëlisch luchtruim leeg, is Iron Dome volledig foolproof (waardoor het excuus voor een dergelijk harde retaliatie grotendeels vervalt) of zijn die Hamas raketaanvallen dan toch niet van die aard dat men zou overwegen om zakenbelangen in het gedrang te laten komen ?

Een ander, steeds weerkerend argument dat uiteraard ook in het betoog van Dennis Baert prominent figureert, is het feit dat Israël de enige democratische staat in de regio is. Gesteld dat het zo zou zijn, dan nog blijft de vraag: so what ? Moet ik het soms ook goedkeuren dat Cuba nu al decennialang door een economische blokkade van de buitenwereld wordt afgesneden om redenen die geen enkel weldenkend mens nog begrijpt ? Moet ik het soms goedkeuren dat Irak werd binnengevallen op basis van een hoop  nonsens samengepropt op een slide die aan de VN Veiligheidsraad werd gepresenteerd ? Moet ik het soms goedkeuren dat het Internationaal Strafhof in Den Haag onder druk wordt gezet om geen onderzoek te openen naar mogelijke oorlogsmisdaden (van Israëal zowel als Hamas) in Gaza  ? Moet ik al die zaken goedkeuren omdat de Verenigde Staten, de Europese landen en Israël bekend staan als democratieën ? Men doet maar steeds of het feit dat een staat die zichzelf eenmaal het label “democratie” heeft aangemeten daardoor meteen heiliger dan de paus wordt, alsof met het label ook de perfectie in de waarborg mee zit opgenomen. Het is een van de meest absurde argumenten die ik ken en het wordt met de dag absurder als men ziet hoe de democratie in onze eigenste samenlevingen hier in Europa steeds verder wordt geërodeerd. Ik blijf zelf een fervent voorstander van een democratisch model, en ondanks zijn vele gebreken zou ik de democratische basis van onze samenleving hier in West-Europa voor geen ander model willen inwisselen, maar democratie is wel een werk-woord (en sommigen zijn nu eenmaal luier dan de anderen) en het is een kwaliteitslabel dat je elke dag opnieuw als land moet verdienen. Zich er dan achter verschuilen om flagrante mistoestanden goed te praten is niet alleen dom maar in bepaalde gevallen zelfs misdadig en in ieder geval: anti-democratisch.

En dan is er natuurlijk het anti-semitisme. Ik geef toe: voor Dennis Baert speelt het zogenaamd voortschrijdende anti-semitisme misschien een rol, maar het is volgens hem niet de doorslaggevende factor in de “demonisering” van Israël. Ondertussen is het woord toch maar mooi weer gevallen, wat mij zo stilaan het gevoel begint te geven dat dit meer en meer op een self-fulfilling prophecy begint te lijken: als men het maar genoeg herhaalt, dan zal het resultaat op het eind ook wel zo zijn. Ik maak mij sterk dat er geen advocaat ter wereld te vinden is die de troefkaart bij de verdediging van zijn client zo willekeurig zou durven misbruiken als het argument “anti-semitisme” wordt misbruikt door de pro-Israël crowd. De wereld, met Europa voorop, heeft een uitstaande schuld bij de joodse gemeenschap voor de misdaden begaan onder de Holocaust, een schuld die moet worden afgelost door al het mogelijke te doen om te verzekeren dat dit nooit opnieuw zou kunnen gebeuren. Die schuldaflossing houdt echter niet in dat er een blanco cheque moet worden uitgeschreven om Israël toe te staan op zijn beurt misdaden tegen de menselijkheid te begaan.

Zo komen we dan bij de kern van het betoog van de heer Baert, waarin hij onderzoekt wat dan wel de echte reden van die “demonisatie” van Israël zou kunnen zijn.

“(…)  het zou wel eens heel goed kunnen zijn dat het niet de “Joodse” Andersheid van Israël is die de wrevel van bepaalde opiniemakers oproept maar paradoxaal genoeg juist het feit dat Israël zo sterk lijkt op Europa. Het is net omdat Israël een nagenoeg Europese samenleving is bestaande uit mensen die er net zoals wij uitzien, die ook naar Tomorrow Land gaan en wier leefwereld voor ons zo herkenbaar is, dat het zo kwetsbaar maakt voor onze haat.”

Israël dus als spiegel van ons eigen westerse zelf. Het mag misschien verbazen na het voorgaande, maar ik kan de auteur daar voor een groot stuk in volgen … maar wel om totaal verschillende redenen.

Ik ben het met Dennis Baert eens dat, wie vanuit een blank Europees (of Amerikaans) perspectief naar het Midden-Oosten kijkt, in de meeste gevallen geneigd zal zijn meer affiniteit te voelen met de Israëli’s dan met de inwoners van de omliggende islamitische landen. Ik denk dat de relatie nog het best te omschrijven valt als “aangetrouwde schoonfamilie””: geen bloedverwant, maar toch close genoeg om deel te kunnen uitmaken van de familie. En het is volgens mij precies daar waar het schoentje wringt: wij willen, als leden van die “familie”, niet geassocieerd worden met enerzijds het disproportioneel geweld dat door Israël in die herhaalde militaire campagnes wordt gebruikt en anderzijds de wetteloosheid die Israël zichzelf ten opzichte van de internationale instellingen, met de VN voorop, toestaat. 32 VN resoluties heeft het land nu al naast zich neergelegd, de koloniale nederzettingen zijn bij herhaling als “illegaal” verklaard, maar het kan Israël blijkbaar geen ene moer schelen. Dus als er zoveel kritiek op het land komt vanuit westerse intellectuele kringen, dan is dat volgens mij een schreeuw van “Niet in mijn naam !”. Net zoals de mensen uit diezelfde kringen hun eigen politici onder kritiek hebben bedolven bij de roekeloze inval van Irak, of recenter nog bij de luchtbombardementen op Libië. Daarin een gekwetst moreel narcissisme willen zien, gevoed vanuit een utopisch pacifisme, lijkt mij eerder een frivole woordspielerei dan gesteund op harde feiten. Dat een absoluut pacifisme in een wereld voor honderd procent bevolkt met onvolmaakte wezens een quasi onmogelijkheid is, daar ben ik het mee eens, maar terwijl in dit artikel het streven ernaar geschoffeerd wordt als zijnde voor mensen die de trappers aan het verliezen zijn, blijf ik vinden dat het onder alle omstandigheden wel het objectief moet blijven.

Want laat ons ook eens de premisse van Dennis Baert van dichterbij bekijken: is het inderdaad wel zo dat Israël geen andere keuze heeft dan hard terug te slaan in Gaza ?

Wanneer we Israël zien, zien we namelijk een samenleving die in haast alles op ons lijkt maar met één cruciaal verschil: het wordt omringd door vijanden die het als hun heilige plicht zien dat land en al zijn inwoners van de kaart te vegen. Een land dat zich bijgevolg tegen wil en dank verplicht ziet geweld te gebruiken. Wie tegenover een vijand als Hamas staat, heeft daarin weinig keuze.

Ten eerste, het is inherent aan een democratie dat er wel verschillende keuzes zijn, dus met deze redenering ondergraaft de auteur al het eigen argument van Israël als een democratische staat. Er zijn binnen Israël ook niet enkel maar stemmen te horen die het geweld steunen: er zijn wel degelijk ook heel wat dissidente stemmen te horen voor wie wil luisteren. Die gematigde stemmen zien meer in een politiek van engagement in plaats van containment (of regelrechte confrontatie). Die gematigde stemmen veroordelen ook de illegale joods nederzettingen als nefast voor het vredesproces. Is deze andere keuze echter al door Israël uitgeprobeerd ? Neen. De politieke toplaag kent maar één logica en dat is die van het geweld. Zelfs een niet gewelddadige containment strategie -bijvoorbeeld het Iron Dome systeem zo perfectioneren dat geen enkele Hamas raket er nog doorheen komt- maakt geen kans. Gaza moet en zal bloeden, en daarvoor zijn alle drogredenen goed: de moord op drie Israelische tieners die zonder enige vorm van bewijs (en zoals later is gebleken ook ten onrechte) in de schoenen van Hamas werd geschoven, “want dat zijn toch terroristen”; de raketten die, indien er geen grondoffensief was geweest, welgeteld 3 slachtoffers zouden hebben gemaakt, minder waarschijnlijk dan het aantal verkeersdoden op gelijk welkde doordeweekse dag; de scholen, ziekenhuizen, bejaardentehuizen en zelfs kerkhoven voorgesteld als opslagplaatsen van militair materieel van Hamas, wat een vrijgeleide is voor het bombarderen van die plaatsen (maar heeft iemand zich al de vraag gesteld hoe het komt dat de wereld, ondanks het feit dat Israël beschikt over een van de meest gesofisticeerde legers ter wereld en een van de meest vernuftige geheime diensten, de Mossad, nog nooit een beeld heeft te zien gekregen van dat opgeslagen explosieve materiaal in die plaatsen voor het in de vernieling wordt gebombardeerd ?) … Dat allemaal terwijl de werkelijke reden de regering van nationale eenheid was die Fatah samen met Hamas op poten had gezet en Israël meer dan een beetje verontrustte: men had wel eens zonder zwart schaap kunnen komen te vallen.

Geweld is een zichzelf bevestigende logica: zolang men het niet radicaal uitschakelt uit het denkproces, zal men er, al dan niet noodzakelijk, op blijven terugvallen. Wat die Europese elites vragen van schoonbroer Israël, is dat een andere, meer gematigde denkwijze, op zijn minst een kans wordt gegeven, want in de metafoor van de spiegel, straalt de reflectie van Israël ook terug op ons. En wij zijn er ons van bewust dat wij niet langer in een wereld van individuele natiestaten leven, maar in een ge-interconnecteerde wereld waar elk conflict, waar ook ter wereld, het potentieel in zich draagt om door sympathiserende groepen bij ons ook in onze straten te worden geïmporteerd. Dus ook al mag bij menigeen onder ons de sympathie met de palestijnse zaak nog zo groot zijn, niemand zit er op te wachten dat dat conflict ook een verlengstuk krijgt bij ons. En het is om die reden dat die (terechte) kritiek op het optreden van Israël, die mijns insziens niets met anti-semitisme maar wel alles met een existentiele angst van het individu voor zijn eigen welzijn te maken heeft, zo luid weerklinkt: Israël brengt door zijn keuzes ook ons in gevaar. Er zijn maar weinig minnaars die daarmee kunnen leven.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s